UTM parametrləri nədir: kampaniya linklərini düzgün etiketləmə bələdçisi

On kampaniya aparırsınız: email bülleteni, Instagram paylaşımları, Facebook reklamı, influencer əməkdaşlığı. Analitikada isə yalnız «trafik sosial mediadan gəldi» yazılıb. İnsanların klik etdiyini bilirsiniz, amma hansı paylaşımın, hansı reklamın və hansı emailin nəticə verdiyini bilmirsiniz. UTM parametrləri məhz bu problemi həll edir: hər linkə onun hansı kampaniyadan gəldiyini bildirən qısa etiket əlavə olunur və analitika hər ziyarəti öz mənbəyinə bağlayır.

Bu yazıda UTM-in nə olduğunu, beş əsas parametrin hər birinin funksiyasını, təmiz data verən adlandırma qaydalarını, GA4-ün kanal qrupları ilə uyğunluğu, Google-un Campaign URL Builder alətini və ən çox edilən səhvləri izah edirik. Kanal metriklərinin ümumi mənzərəsi rəqəmsal marketinqdə kanal metrikləri yazısındadır.

UTM nədir

UTM parametrləri linkin sonuna əlavə olunan izləmə kodlarıdır. Onlar analitika sisteminə ziyarətin konkret hansı kampaniyadan gəldiyini bildirir. Qısaltma Urchin Tracking Module deməkdir: Urchin Google-un 2005-ci ildə aldığı veb-analitika şirkəti idi və Google Analytics onun texnologiyası əsasında yaradılıb.

UTM ilə etiketlənmiş link belə görünür:

https://saytim.az/kurs?utm_source=instagram&utm_medium=social&utm_campaign=oktyabr_endirim

Quruluş sadədir:

• əvvəl adi səhifə ünvanı gəlir;
• sonra sual işarəsi (?) parametrlərin başladığını göstərir;
• hər parametr ad=dəyər formasındadır;
• parametrlər bir-birindən & işarəsi ilə ayrılır.

Parametrlərin ardıcıllığı izləməyə təsir etmir, amma komandada həmişə eyni ardıcıllıqdan istifadə etmək səhvləri azaldır. Link artıq ? işarəsi ehtiva edirsə (məsələn, saytim.az/mehsul?id=25), UTM-lər & ilə əlavə olunur: saytim.az/mehsul?id=25&utm_source=....

UTM istifadəçi üçün heç nəyi dəyişmir: səhifə eyni açılır, sadəcə analitika ziyarətin mənbəyini qeyd edir. UTM işləmək üçün saytda GA4 və ya başqa analitika sistemi quraşdırılmış olmalıdır; parametrləri oxuyan və hesabata yazan məhz həmin sistemdir.

Beş əsas parametr

utm_source: ziyarəti hansı platforma göndərdi?

Mənbə trafikin konkret haradan gəldiyini göstərir: platforma, sayt və ya göndəriş. Nümunələr: facebook, instagram, google, linkedin, newsletter, tiktok, partnyor_sayt.

Email kampaniyalarında mənbəni göndəriş tipinə görə də ayırmaq olar: newsletter (adi bülleten), welcome_series (avtomatik salamlama seriyası), product_announcement (məhsul elanı). Əsas qayda eynidir: oxşar kampaniyalarda eyni ad.

utm_medium: marketinqin növü nə idi?

Medium mesajın hansı kanal tipi ilə çatdırıldığını göstərir və kampaniyaları böyük qruplara ayırır. Standart dəyərlər:

• email: email kampaniyaları;
• social: ödənişsiz sosial media paylaşımları;
• cpc: klik başına ödənişli reklam;
• paid_social: ödənişli sosial media reklamı;
• display: banner və retarqetinq reklamları;
• referral: partnyor və affiliate linkləri;
• sms: SMS kampaniyaları.

Bu parametr GA4-də kanal qruplaşdırması üçün həlledicidir, ona görə aşağıda ayrıca bölmədə izah edirik.

utm_campaign: hansı kampaniya?

Kampaniya adı konkret marketinq təşəbbüsünü müəyyən edir və strateji baxımdan ən vacib parametrdir. Yaxşı ad təsviri və standart olmalıdır ki, aylar sonra da nə demək olduğu aydın qalsın:

• Vaxta görə: black_friday_2026, oktyabr_bulleten, yay_kolleksiyasi.
• Məqsədə görə: ebook_lead_generation, trial_qeydiyyat, brend_video.
• Məhsula görə: yeni_tarif_elani, premium_upgrade.

promo1 və ya test kimi adlar üç aydan sonra heç nə demir.

utm_term: hansı açar söz və ya seqment?

Bu parametr əvvəlcə axtarış reklamında açar sözləri izləmək üçün yaradılıb: utm_term=onlayn_kurs. İndi daha geniş istifadə olunur: auditoriya seqmentini (kicik_biznes, telebe) və ya mesaj variantını (endirim_mesaji, fayda_mesaji) ayırmaq üçün.

utm_content: hansı link və ya kreativ?

Eyni kampaniyada bir neçə link və ya kreativ olduqda onları fərqləndirir:

• Email-də: header_button, metn_linki, footer_link.
• Sosial mediada: post, story, bio_link, reels.
• Reklamda: video_a, video_b, karusel.

Məsələn, bülletendə yuxarıdakı düymənin, yoxsa mətn içindəki linkin daha çox klik topladığını məhz utm_content göstərir. Bu, A/B testlərinin ən sadə yoludur.

GA4-ün əlavə parametrləri

GA4 beş klassik parametrdən əlavə utm_id (kampaniya identifikatoru), utm_source_platform, utm_creative_format və utm_marketing_tactic parametrlərini də tanıyır. Onlardan ən faydalısı utm_id-dir: xərc datasını GA4-ə idxal edəndə kampaniyaları bu ID ilə birləşdirmək mümkündür. Kiçik və orta komandalar üçün isə beş əsas parametr kifayətdir.

Adlandırma qaydaları: təmiz datanın açarı

UTM-in ən böyük düşməni qeyri-ardıcıllıqdır. GA4 parametr dəyərlərini hərfə həssas qəbul edir: Facebook, facebook və fb üç ayrı mənbə kimi görünür və hesabat parçalanır. Bunun qarşısını almaq üçün:

1. Həmişə kiçik hərf işlədin.
2. Boşluq işlətməyin. Sözləri alt xətt (_) və ya defislə (-) birləşdirin, amma birini seçib hər yerdə ona sadiq qalın.
3. Azərbaycan hərflərindən qaçın. ə, ş, ç kimi hərflər linkdə kodlaşdırılır (%C9%99) və hesabatda oxunmaz görünə bilər. endirim, sehife kimi latın qarşılıqları daha təhlükəsizdir.
4. Təsdiqlənmiş dəyərlər siyahısı saxlayın. Hər mənbə və medium üçün icazə verilən dəyərləri bir cədvəldə toplayın.
5. Kampaniya adına tarix daxil edin. yay_endirim_2026 gələn ilin eyni kampaniyası ilə müqayisəni asanlaşdırır.
6. Xüsusi simvollar kodlaşdırılmalıdır. Boşluq %20, & isə %26 olur. Əl ilə yazanda bu səhvlər tez-tez baş verir; ona görə link qurucu alətlərdən istifadə etmək daha etibarlıdır.

Komandada bir neçə nəfər link hazırlayırsa, sadə paylaşılan cədvəl yaradın: kampaniya adı, mənbə, medium, content, son link və tarix. Bu, həm səhvləri azaldır, həm də sonradan hesabatı oxumağı asanlaşdırır.

GA4 kanal qrupları ilə uyğunluq

GA4 hər ziyarəti avtomatik olaraq «Default channel group»-a, yəni Organic Search, Paid Search, Organic Social, Paid Social, Email, Display, Referral kimi qruplara bölür. Bu bölgü əsasən utm_source və utm_medium dəyərlərinə görə aparılır. Dəyər GA4-ün gözlədiyi formada deyilsə, trafik səhv qrupa və ya «Unassigned» bölməsinə düşür.

Praktik qaydalar:

• Email üçün medium email olmalıdır.
• Ödənişsiz sosial üçün mənbə sosial platforma (facebook, instagram) və medium social olsun.
• Ödənişli sosial üçün mənbə sosial platforma, medium isə paid ilə başlayan dəyər (paid_social) və ya cpc olmalıdır. Diqqət: bəzi bələdçilərdə tövsiyə olunan social_paid dəyəri GA4-də ödənişli kimi tanınmır və reklam trafiki «Organic Social»-a düşür.
• Displey üçün medium display, banner və ya cpm olsun.
• SMS üçün medium sms işlədin.

GA4-ün kanal qaydalarının tam siyahısı Google-un Analytics yardım bölməsində «Default channel group» başlığı altında dərc olunub. Medium siyahınızı tərtib edərkən ona baxmaq faydalıdır.

Google Ads üçün UTM lazımdırmı?

Google Ads hesabı GA4 ilə əlaqələndirilibsə və avtomatik etiketləmə (auto-tagging) açıqdırsa, hər klikə gclid parametri əlavə olunur və GA4 kampaniya, reklam qrupu və açar söz məlumatını ondan özü götürür. Bu halda Google Ads linklərinə əl ilə UTM yazmaq vacib deyil, bəzən isə ziddiyyətli data yaradır. Meta, TikTok, LinkedIn və digər platformalar üçün isə UTM mütləqdir, çünki onların datası GA4-ə avtomatik ötürülmür. GA4 ilə Google Ads-in əlaqələndirilməsini GTM ilə GA4, Google Ads və Meta Pixel yazısında izah etmişik.

Campaign URL Builder ilə link qurmaq

Google-un pulsuz Campaign URL Builder aləti (ga-dev-tools.google saytında) UTM linkini səhvsiz qurmağın ən sadə yoludur. Kursda göstərilən axın belədir:

1. Aləti açın və Website URL sahəsinə səhifə ünvanını yazın.
2. Campaign source (mənbə), Campaign medium (medium) və Campaign name (kampaniya adı) sahələrini doldurun. Bu üçü əsasdır.
3. Lazım olarsa Campaign term və Campaign content sahələrini əlavə edin.
4. Alət aşağıda hazır linki göstərir; kodlaşdırmanı özü edir.
5. Linki kopyalayın, lazım olarsa qısaldın və kampaniyada istifadə edin.

Uzun UTM linkləri sosial mediada və SMS-də yöndəmsiz görünür. Belə hallarda link qısaldıcı xidmətlərdən istifadə edə bilərsiniz; qısaldılmış link yönləndirmədən sonra UTM parametrlərini saxlayır.

Meta reklamlarında dinamik parametrlər

Meta Ads Manager-də reklam səviyyəsində «URL parameters» sahəsi var və orada dinamik dəyərlər işlətmək olar: məsələn, utm_campaign={{campaign.name}} və utm_content={{ad.name}}. Bu halda hər reklam öz adını avtomatik ötürür və əl ilə link qurmağa ehtiyac qalmır. Sadəcə kampaniya və reklam adlarını da kiçik hərflə, boşluqsuz adlandırmaq lazımdır.

Nümunə: bir kampaniya, bütün kanallar

Fərz edək ki, onlayn kurs platforması oktyabrda «Payız endirimi» kampaniyası aparır və onu beş kanalda yayır. Adlandırma qaydası: kampaniya adı hər yerdə eynidir (payiz_endirim_2026), mənbə və medium kanala görə dəyişir, content isə konkret linki ayırır.

• Email bülleteni, yuxarı düymə: utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=payiz_endirim_2026&utm_content=header_button
• Email bülleteni, mətn linki: utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=payiz_endirim_2026&utm_content=metn_linki
• Instagram story: utm_source=instagram&utm_medium=social&utm_campaign=payiz_endirim_2026&utm_content=story
• Instagram reklamı, video variant: utm_source=instagram&utm_medium=paid_social&utm_campaign=payiz_endirim_2026&utm_content=video_a
• SMS: utm_source=sms_baza&utm_medium=sms&utm_campaign=payiz_endirim_2026
• Partnyor blog yazısı: utm_source=partnyor_blog&utm_medium=referral&utm_campaign=payiz_endirim_2026

Kampaniya bitəndə GA4-də Session campaign = payiz_endirim_2026 süzgəci ilə bütün kanalların nəticəsini bir cədvəldə görmək olar, mənbə və content üzrə bölmək isə hansı kanalın və hansı linkin daha səmərəli olduğunu göstərir.

Influencer və partnyor kampaniyalarında UTM

Influencer marketinqində ən böyük problem nəticəni ölçməkdir: izləyici sayı və bəyənmələr görünür, amma sayta keçid və satış görünmür. Hər influencerə ayrıca UTM linki vermək bu problemi həll edir:

utm_source=aysel_blogger&utm_medium=influencer&utm_campaign=payiz_endirim_2026

Beləliklə hansı influencerin real ziyarət və sifariş gətirdiyini müqayisə etmək olur. Eyni məntiq partnyor saytlara, affiliate proqramlara və media yerləşdirmələrinə də aiddir. Diqqət: influencer kimi xüsusi medium dəyəri GA4-ün standart qruplarına uyğun gəlmədiyi üçün «Unassigned»-ə düşə bilər. Bunu istəmirsinizsə, medium-da referral yazıb mənbədə influencerin adını saxlayın, ya da GA4-də öz kanal qrupunuzu yaradın.

Email platformalarında avtomatik UTM

Mailchimp kimi bir çox email platformasında Google Analytics izləməsi funksiyası var: onu açanda platforma bülletendəki bütün linklərə UTM parametrlərini özü əlavə edir. Bu, vaxta qənaət edir, amma iki şeyi yoxlayın: platformanın hansı mənbə və medium dəyərlərini yazdığı (sizin adlandırma qaydanıza uyğundurmu) və kampaniya adının necə formalaşdığı. Avtomatik dəyərlər qaydanıza uyğun gəlmirsə, onları platformanın ayarlarında dəyişin və ya linkləri əl ilə etiketləyin.

Linki yoxlamaq

Kampaniyanı başlatmazdan əvvəl hər UTM linkini sınayın:

1. Linkə özünüz klik edin və səhifənin düzgün açıldığını yoxlayın.
2. GA4-də Reports → Realtime hesabatını açın; bir-iki dəqiqə ərzində ziyarətiniz görünməlidir.
3. Realtime-da mənbə, medium və kampaniya dəyərlərinin düzgün yazıldığına baxın.
4. Linki mobil cihazda da yoxlayın: bəzi tətbiqlər linki dəyişdirə bilər.

UTM datasını GA4-də harada görmək

• Reports → Acquisition → Traffic acquisition: birinci sütunu Session source / medium və ya Session campaign seçin.
• Reports → Acquisition → User acquisition: istifadəçinin ilk gəldiyi mənbə (first user source).
• Explore: sərbəst hesabatda Session manual ad content (utm_content) və Session manual term (utm_term) ölçülərini əlavə edə bilərsiniz.

Konversiyanı görmək üçün həmin hesabatlara Key events və gəlir sütunlarını əlavə edin. Beləliklə «oktyabr bülleteninin yuxarı düyməsi 12 sifariş gətirdi» kimi konkret nəticə əldə edilir. GA4 hesabatlarının ümumi quruluşu GA4 hesabatları: event və explore yazısındadır.

Ən çox edilən səhvlər

• Daxili linklərə UTM qoymaq. Saytınızın öz səhifələri arasındakı linklərə (məsələn, ana səhifədəki bannerə) UTM qoymayın: bu, istifadəçinin əsl mənbəyini silir və yeni sessiya yaradır. UTM yalnız xarici kampaniya linkləri üçündür.
• Böyük-kiçik hərf qarışıqlığı. Instagram və instagram hesabatda iki ayrı mənbədir.
• Mənbə ilə mediumu qarışdırmaq. utm_source=email və utm_medium=newsletter əvəzinə düzgünü utm_source=newsletter və utm_medium=email-dir.
• Ödənişli reklamı ödənişsiz kimi etiketləmək. Medium-da social yazılan reklam büdcəsinin nəticəsi organic paylaşımlarla qarışır.
• Linki yoxlamamaq. Bir hərf səhvi bütün kampaniyanın datasını itirə bilər.
• Adlandırmanı sənədləşdirməmək. Komandanın hər üzvü öz qaydası ilə link qurursa, üç aydan sonra hesabat oxunmaz olur.
• Şəxsi məlumatı UTM-ə yazmaq. Müştərinin adı, telefonu və ya e-poçtu heç vaxt UTM dəyərinə yazılmamalıdır: bu, Google Analytics qaydalarına ziddir və şəxsi məlumatın üçüncü tərəfə ötürülməsi deməkdir.

Nəticə

UTM parametrləri pulsuz, sadə və marketinq analitikasında ən çox dəyər verən vərdişlərdən biridir. Beş parametri yadda saxlayın (source, medium, campaign, term, content), kiçik hərflə və ardıcıl adlandırın, mediumu GA4-ün tanıdığı dəyərlərdən seçin, hər linki kampaniyadan əvvəl yoxlayın. Bundan sonra «sosial mediadan trafik gəldi» əvəzinə «Instagram story-dəki oktyabr kampaniyası 340 ziyarət və 18 sifariş gətirdi» deyə bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

UTM parametrləri SEO-ya zərər verirmi?

Xeyr, düzgün istifadə olunduqda. UTM-lər xarici kampaniya linklərində olur və axtarış sistemləri onları adətən ayrıca səhifə kimi indeksləmir. Səhifədə düzgün canonical teqi olması əlavə təminatdır. Problem yalnız UTM-li linkləri saytın daxili menyusunda və ya sitemap-da istifadə edəndə yaranır.

UTM-li link uzun görünür, nə etməli?

Link qısaldıcı xidmətdən istifadə edin. Qısa link istifadəçini UTM parametrləri ilə birlikdə tam ünvana yönləndirir və izləmə pozulmur.

Instagram bio linkinə UTM qoymaq olarmı?

Bəli, və mütləq qoyun: utm_source=instagram&utm_medium=social&utm_content=bio_link. Əks halda bio-dan gələn ziyarətlər çox vaxt «Referral» və ya «Direct» kimi görünür.

Offline kampaniyalarda UTM işlədilirmi?

Bəli. Flayer, bilbord və ya qablaşdırmadakı QR kodu UTM-li linkə yönləndirsə, offline kampaniyanın nəticəsini də ölçmək olar: məsələn, utm_source=flayer&utm_medium=offline&utm_campaign=yay_yarmarka.

WhatsApp və Telegram-da paylaşılan linklərə UTM lazımdırmı?

Bəli. Mesajlaşma tətbiqlərindən gələn keçidlər çox vaxt heç bir mənbə məlumatı ötürmür və GA4-də «Direct» kimi görünür. WhatsApp kanalında, Telegram qrupunda və ya müştərilərə göndərilən mesajlarda UTM-li link istifadə etsəniz, məsələn utm_source=whatsapp&utm_medium=social, bu trafik ayrıca görünəcək. Mesajlaşma tətbiqlərinin satışdakı rolu Azərbaycanda böyük olduğu üçün bu, xüsusilə vacibdir.

Səhv adlandırılmış köhnə kampaniyaları düzəltmək olarmı?

GA4-də artıq toplanmış datanı dəyişmək olmur: səhv yazılmış mənbə hesabatda qalır. Amma gələcək datanı düzəltmək və Explore hesabatlarında süzgəclərlə köhnə dəyərləri birləşdirmək olar. Ona görə adlandırma qaydasını kampaniyalardan əvvəl müəyyən etmək ən yaxşı yoldur.

UTM parametrlərini GA4-də neçə vaxta görürəm?

Realtime hesabatında bir-iki dəqiqəyə, standart hesabatlarda isə adətən 24-48 saat ərzində. Ona görə kampaniyanın ilk günündə standart hesabatda data görmürsünüzsə, narahat olmayın.