Prompt Nümunələri: İş və Marketinq üçün Hazır Şablonlar

Bu yazıda kopyalayıb dərhal işlədə biləcəyiniz prompt şablonları var — iş yazışması, data analizi, kontent, araşdırma və qərarvermə üçün. Hər şablonun içində kvadrat mötərizələr var: [belə]. Onları öz detallarınızla əvəz edin, qalanı olduğu kimi qalsın.

Amma bir xəbərdarlıq: şablonu kor-koranə yapışdırmaq işə yaramır. Şablon skeletdir — ona ət verən sizin kontekstinizdir. Aşağıda bunun necə ediləcəyini də göstərəcəyəm.

Şablonların niyə məhz belə qurulduğunu anlamaq istəyirsinizsə, əvvəlcə buranı oxuyun: Prompt Nədir? 3C Qaydası. Ümumi mənzərə üçün isə: Süni İntellekt (AI) Nədir?

📋 Bu Şablonları Necə İşlətməli?

Üç sadə qayda:

• Mötərizələri doldurun. "[sizin sahəniz]" yazısını "mebel satışı" ilə əvəz edin. Doldurmadan göndərsəniz, AI mötərizəni özü təxmin edəcək — və çox vaxt səhv təxmin edəcək.

• Kontekst əlavə edin. Şablon universal olduğu üçün sizin biznesinizi tanımır. Sonuna bir-iki cümlə əlavə edin: müştəriniz kimdir, keçən dəfə nə işləmədi, məhdudiyyətiniz nədir.

• İlk cavabı son cavab saymayın. Şablon söhbəti başladır, bitirmir.

Qızıl Qayda: Şablon nə qədər yaxşı olsa da, sizin kontekstiniz olmadan hər kəsə eyni cavabı verəcək. Sizi rəqibinizdən ayıran şablon deyil — şablona əlavə etdiyiniz məlumatdır.

✍️ Yazı və Kommunikasiya Şablonları

1. Görüş qeydlərini iş planına çevirmək

"Sən təcrübəli layihə menecerisən. Əlavə etdiyim görüş qeydlərinə əsasən hesabat hazırla. Hesabatda bu bölmələr olsun: qəbul edilən qərarlar, icra ediləcək tapşırıqlar (kim, nə, nə vaxt), açıq qalan suallar. Tapşırıqları cədvəl əvəzinə maddələr şəklində ver."

Nə vaxt işlədin: Uzun görüşdən sonra, hamı nəyi razılaşdırdığını unutmamış.

2. Eyni xəbəri fərqli adamlara yazmaq

"Əlavə etdiyim sənəd [layihənin adı] haqqındadır. Bu xəbəri iki nəfərə çatdırmalıyam: [birinci şəxs və onun prioriteti, məsələn: maliyyə direktoru — büdcə və gəlirlə maraqlanır] və [ikinci şəxs və prioriteti]. Əvvəlcə hər ikisinin nəyə diqqət edəcəyini düşün, sonra hər biri üçün ayrıca qısa məktub yaz."

Niyə işləyir: AI-a əvvəlcə düşünməyi, sonra yazmağı tapşırırsınız. Birbaşa "məktub yaz" desəniz, ikisinə də eyni mətn verəcək.

3. Çətin məktuba cavab

"Narazı müştəridən belə bir məktub aldım: [məktubu yapışdırın]. Vəziyyət belədir: [nə baş verib, kimin günahıdır, nə təklif edə bilərsiniz]. Mənə 2 fərqli cavab variantı yaz: biri daha rəsmi, biri daha səmimi. Hər ikisində məsuliyyəti boynuma alıb konkret həll təklif et, amma hüquqi öhdəlik götürmə."

Vacib: Belə məktubu göndərməzdən əvvəl mütləq özünüz oxuyun və lazım gəlsə dəyişin. Münasibət söhbətlərində son söz həmişə insanındır — AI tonu tuta bilər, amma o müştəri ilə tarixçənizi yalnız siz bilirsiniz.

4. Öz mətninizi tənqid etdirmək

"Sən mənim potensial müştərimsən: [müştərinin portreti — yaş, vəziyyət, narahatlığı]. Aşağıdakı mətni oxu və mənə de: hansı hissədə maraq itirdin, nə anlamadın, nəyə inanmadın? Xoş sözlər yazma, yalnız problemləri göstər. Mətn: [mətn]"

Bu şablon bu siyahıdakı ən dəyərlisidir. Mətni yazmaq asandır — onun harada sınmasını görmək çətindir.

📊 Data və Analiz Şablonları

5. Hansı göstəricilərə baxmalıyam?

"[Sahəniz] sahəsində işləyirəm. [Nə üçün hazırlaşırsınız — məsələn: rəhbərliyə rüblük hesabat] hazırlayıram. Əsas məqsədimiz [məqsəd]. Rəhbərliyim ən çox [nə ilə maraqlanır] ilə maraqlanır. Hesabatda hansı 5 göstəriciyə diqqət etməliyəm və niyə?"

6. Rəhbərlik hansı sualları verəcək?

"Sən [rol — məsələn: büdcəyə həssas maliyyə direktoru]sən. Əlavə etdiyim hesabatı oxu. Sənin gözünlə: burada hansı məlumat çatışmır və təqdimat zamanı mənə verəcəyin ən çətin 5 sual nə olardı?"

Nə vaxt işlədin: Vacib təqdimatdan bir gün əvvəl. Zəif yerlərinizi rəhbərinizdən yox, AI-dan eşitmək daha ucuz başa gəlir.

7. Qarışıq rəyləri kateqoriyalara bölmək

"Aşağıda müştəri rəyləri var. Hər birini yalnız bu kateqoriyalardan birinə aid et: [qiymət / keyfiyyət / çatdırılma / xidmət / digər]. Sonra hansı kateqoriyada neçə rəy olduğunu say və ən çox təkrarlanan 3 problemi sadala. Rəylər: [rəyləri yapışdırın]"

Vacib detal: Kateqoriyaları siz verirsiniz. "Kateqoriyalara böl" desəniz, AI özününkünü uyduracaq və nəticəni müqayisə edə bilməyəcəksiniz.

8. Rəqəmin arxasındakı hekayəni tapmaq

"Sən data analitikisən. [Biznesim] üçün belə bir nəticə çıxıb: [konkret tapıntı — məsələn: mobil istifadəçilərin konversiyası masaüstündən 3 dəfə aşağıdır]. Bunun 5 mümkün səbəbini sadala, ən ehtimallıdan başlayaraq. Hər səbəb üçün bunu necə yoxlaya biləcəyimi də yaz."

🎨 Kontent və Marketinq Şablonları

9. Vizual ideya almaq

"[Nə lazımdır — məsələn: sosial media üçün şəkil] hazırlamaq istəyirəm. Biz [nə satırsınız]-i [kimə] təklif edirik. Mənə 3 fərqli ideya ver: biri tam sadə və məntiqli, biri orta, biri isə cəsarətli və qeyri-adi olsun. Hələ şəkil çəkmə — əvvəlcə ideyaları müzakirə edək."

Hiylə: "Hələ çəkmə" cümləsi vacibdir. Onsuz AI dərhal şəkil verəcək və siz ilk gördüyünüzə razılaşacaqsınız.

10. Şəkil yaratmaq

"[Seçdiyiniz ideya] ideyasını bəyəndim. Bunun şəklini yarat: [üslub — məsələn: minimalist, isti tonlarda], fon [rəng], əhval [məsələn: peşəkar amma səmimi]. Şəklin içində [mətn varsa] yazısı olsun."

11. Uzun sənədi təqdimata çevirmək

"Əlavə etdiyim sənədi [neçə] slaydlıq təqdimata çevir. Auditoriya: [kim]. Hər slaydda qısa başlıq və maksimum 3 maddə olsun. Slaydlar arasında məntiqi hekayə qurulsun: problem → həll → nəticə."

12. Dizaynı qiymətləndirmək

Bu, iki addımlı şablondur — və məhz buna görə işləyir:

Addım 1: "[Nə növ material — məsələn: flayer] hazırlayarkən [hansı sahə üçün] hansı dizayn qaydalarına əməl olunmalıdır?"

Addım 2: "İndi əlavə etdiyim [materialı] həmin qaydalara görə qiymətlə. Məqsədimiz [nədir]. Zəif yerləri göstər və konkret düzəliş təklif et."

Niyə iki addım? Çünki birinci addımda AI özünə meyar qurur. Meyarsız qiymətləndirmə "gözəldir, uğurlar!" tipli faydasız cavab verir.

13. Sosial media üçün aylıq plan

"[Biznesiniz] üçün [platforma] hesabını idarə edirəm. Auditoriyamız [kim]. Bir aylıq kontent planı qur: həftədə [neçə] post. Postları 3 tipə böl: faydalı məlumat, biznesin arxa planı, satış. Nisbəti 60/30/10 saxla. Hər post üçün yalnız mövzu və qısa ideya yaz — mətni sonra özüm yazacağam."

Diqqət: Sonuncu cümlə vacibdir. Yoxsa AI 30 post mətni yazacaq və siz onların içində boğulacaqsınız.

14. Bloq yazısı üçün struktur

"'[Açar söz]' mövzusunda bloq yazısı hazırlayıram. Oxucum [kimdir və nə axtarır]. Mənə başlıq strukturu qur: H2 və H3 səviyyəsində. Hər başlığın altında bir cümlə ilə nə yazılacağını göstər. Mətni yazma — yalnız skelet lazımdır."

📌 Bir Şablonu Real Nümunədə Görək

Şablonun boş və dolu halı arasındakı fərqi göstərim — çünki bu yazının bütün mənası elə buradadır.

Boş şablon (4-cü nömrə):

"Sən mənim potensial müştərimsən: [müştərinin portreti]. Aşağıdakı mətni oxu və mənə de: hansı hissədə maraq itirdin, nə anlamadın, nəyə inanmadın?"

Bu halda AI ümumi bir insan təsəvvür edəcək və ümumi cavab verəcək: "mətn aydındır, bir az qısaltmaq olar".

Doldurulmuş şablon:

"Sən mənim potensial müştərimsən: 38 yaşlı, Bakıda yeni mənzil alıb təmir edən ailə başçısı. Vaxtın azdır, axşam saat 11-də telefonda baxırsan. Mebel üçün büdcən 4.000 manatdır və bunun çoxunu artıq təmirə xərcləmisən. Əvvəllər bir mağazadan sifariş vermisən, ölçü səhv gəlib, iki ay əsəb aparıb. İndi kimsə 'keyfiyyət' desə, inanmırsan.

Aşağıdakı mətni oxu və mənə de: hansı cümlədə maraq itirdin, nəyə inanmadın, hansı sual cavabsız qaldı? Xoş söz yazma. Mətn: [mətn]"

İkinci halda cavab tamamilə başqa olacaq. AI sizə deyəcək ki: "'Keyfiyyətli mebel' ifadəsində maraq itirdim — bunu hamı yazır. Ölçü zəmanəti barədə heç nə demədiniz, halbuki mənim ən böyük qorxum budur. Qiymət haqqında bir söz yoxdur, deməli baha olacaq."

Fərqi görürsünüzmü? Eyni şablon, eyni alət. Dəyişən yalnız kontekstdir — və o kontekst yalnız sizdə var.

🔍 Araşdırma Şablonları

15. Rəqib analizi

"[Sahə] sahəsində [şəhər/bazar] bazarında fəaliyyət göstəririk. Əsas rəqiblərimiz: [adlar]. Onların mövqeləndirməsini, güclü və zəif tərəflərini araşdır. Yalnız son [müddət] məlumatlardan istifadə et. Sonda: bizim tuta biləcəyimiz boş yerlər hansılardır?"

Şərt: Bunu internetə çıxa bilən rejimdə işlədin (Deep Research və ya axtarış rejimi). Adi rejimdə AI rəqiblərinizi uyduracaq.

16. Mövzunu sıfırdan öyrənmək

"[Mövzu] haqqında heç nə bilmirəm, amma [nə üçün lazımdır] üçün öyrənməliyəm. Mənə belə izah et: əvvəlcə 5 cümlə ilə ümumi mənzərə, sonra bilməli olduğum 5 əsas anlayış, sonda isə yeni başlayanların ən çox etdiyi 3 səhv. Termin işlətsən, dərhal sadə dildə izah et."

🧠 Düşünmə və Qərar Şablonları

17. Şeytanın vəkili

"Belə bir plan qurmuşam: [planınız]. Şeytanın vəkili ol. Bu planın uğursuz olacağı 5 ssenarini sadala, ən ehtimallıdan başlayaraq. Mənimlə razılaşma — ən zəif nöqtəni tap."

18. İdeyaları müqayisə etmək

"Bu variantlara baxıram: [1, 2, 3]. Hər biri üçün xərc (aşağı/orta/yüksək), gözlənilən fayda (aşağı/orta/yüksək) və əsas risk yaz. Sonra: məhdud büdcə ilə hansından başlamağı məsləhət görürsən və niyə?"

19. Planda çatışmayan addımı tapmaq

"Sən təcrübəli layihə menecerisən. [Nə edirsiniz] üçün planım budur: [plan]. Bu planda nəzərə almadığım asılılıqlar və addımlar varmı? Xüsusilə başqa komandalardan asılı olan yerlərə diqqət et."

20. Özünüzə ekspert yaratmaq

Addım 1: "[Ekspert rolu — məsələn: təcrübəli SEO mütəxəssisi] üçün əsas xüsusiyyətlər, düşüncə tərzi və prinsiplər hansılardır?"

Addım 2: "Sən [həmin rol]san. Xüsusiyyətlərin: [1-ci addımın cavabını yapışdırın]. Mən [sizin rolunuz]. Fikirlərimi sorğula və zəif yerlərimi göstər. Məsləhətin aydın, dürüst və konkret olsun. Söhbət boyu rolda qal."

Bu ikinci mətni saxlayın — hər dəfə həmin ekspertə müraciət edəndə işlədəcəksiniz.

🧩 Şablonları Birləşdirmək

Əsl güc tək şablonda yox, onları ardıcıl düzməkdədir. Real iş bir promptla bitmir.

Məsələn, yeni xidmət üçün reklam hazırlayırsınız. Bir promptla "reklam yaz" demək əvəzinə şablonları zəncir kimi düzün:

• Addım 1 — 16-cı şablon: mövzunu öyrənin, rəqiblərin necə danışdığını anlayın.

• Addım 2 — 9-cu şablon: 3 fərqli ideya alın, birini seçin.

• Addım 3 — mətni yazdırın (seçdiyiniz ideya + kontekstinizlə).

• Addım 4 — 4-cü şablon: hazır mətni öz müştəriniz gözü ilə tənqid etdirin.

• Addım 5 — tənqidə əsasən düzəldin.

Diqqət edin: hər addımın çıxışı növbəti addımın girişinə çevrilir. Hamısı eyni söhbətdə gedir, ona görə AI kontekstini itirmir.

Nəticə tək promptdan alacağınızdan qat-qat yaxşı olacaq — çünki siz AI-a bir tapşırıq yox, iş prosesi vermisiniz. Bu üsulun adı prompt chaining-dir və ona ayrıca yazı həsr etmişəm: Prompt Chaining Nədir?

🚫 İşləməyən "Şablonlar"

İnternetdə gəzən bəzi promptlar effektli görünür, amma boşdur. Tanıyın:

• "Sən dünyanın ən yaxşı marketoloqusan." — "Ən yaxşı" heç nə demir. Model bunu ölçə bilmir. Əvəzinə konkret təcrübə yazın: "kiçik büdcə ilə yerli bizneslər üçün işləyən marketoloq".

• "Mənə $10.000 qazandıracaq strategiya yaz." — Rəqəm modelə heç nə vermir, sadəcə iddialı mətn yazmağa vadar edir.

• "Dərindən düşün və mükəmməl cavab ver." — "Mükəmməl" ölçüyə gəlmir. "Addım-addım düşün" işləyir, çünki proses göstərir.

• 500 sözlük "sehrli" promptlar. — Uzunluq keyfiyyət deyil. Onların çoxu bir-birini təkrarlayan sifətlərdən ibarətdir.

🛠️ Öz Şablonunuzu Necə Qurmalı?

Bu siyahıdakı şablonlar başlanğıcdır. Əsl güc sizin öz şablonlarınızdadır, çünki onlar sizin işinizi bilir.

Belə qurun:

• 1. Həftədə 2-3 dəfə təkrarladığınız bir işi seçin.

• 2. Onu bir dəfə yaxşı yazın: rol, tapşırıq, format, kontekst.

• 3. Nəticə yaxşı olana qədər düzəldin — adətən 3-4 cəhd.

• 4. İşləyən versiyanı sənədə köçürün, dəyişən yerləri [mötərizəyə] alın.

• 5. Növbəti dəfə sıfırdan yazmayın — şablonu açın.

Altı aydan sonra əlinizdə 15-20 şablon olacaq. Bu, sizin şəxsi alətlər dəstinizdir — və onu heç bir rəqibiniz kopyalaya bilməz, çünki içində sizin təcrübəniz var.

❓ Tez-tez Verilən Suallar

Hazır prompt paketləri satın almağa dəyərmi?

Adətən yox. Satılan promptların böyük hissəsi bu yazıdakı prinsiplərin bəzədilmiş formasıdır. Üstəlik onlar sizin biznesinizi bilmir — yəni əsas dəyəri onsuz da siz əlavə etməlisiniz. Həmin pula bir aylıq abunə alıb özünüz məşq etmək qat-qat sərfəlidir.

Şablonu hər alətdə işlədə bilərəmmi?

Bəli. Bu şablonlar ChatGPT, Gemini və Claude-da eyni işləyir, çünki hamısı eyni prinsipə söykənir. Yeganə istisna: internet tələb edən şablonlar (rəqib analizi) müvafiq rejim tələb edir.

Şablonu göndərdim, AI mötərizələri olduğu kimi cavabda təkrarladı. Niyə?

Çünki mötərizəni doldurmamısınız. AI "[sizin sahəniz]" yazısını ya təxmin edir, ya da olduğu kimi saxlayır. Şablonu göndərməzdən əvvəl mətnə bir dəfə göz gəzdirin — mötərizə qalıbsa, deməli nəsə doldurulmayıb.

Şablonu azərbaycanca yazmışam, amma cavab süni gəlir. Nə edim?

Sonuna bu cümləni əlavə edin: "Cavabı təbii, canlı Azərbaycan dilində yaz — tərcümə kimi səslənməsin." Kömək etməsə, tapşırığı ingiliscə verib nəticəni çevirtdirin.

Neçə şablon lazımdır?

Az, amma yaxşı. 5 şablonu hər gün işlədən adam, 50 şablonu qovluqda saxlayan adamdan məhsuldardır.

Şablonun cavabını olduğu kimi işlədə bilərəmmi?

Xeyr — və bu, ən çox təkrarlanan səhvdir. Şablonun cavabı qaralamadır. Fakt varsa yoxlayın, ton sizin brendinizə uyğun deyilsə düzəldin, sizin təcrübənizdən gələn bir detal əlavə edin. AI-ın yazdığını olduğu kimi dərc edən adamın mətni rəqibinin mətninə oxşayacaq — çünki hər ikisi eyni modeldən çıxıb. Modelin necə işlədiyini bilsəniz, bunun səbəbi aydın olar: o, ən ehtimallı cavabı verir, ən orijinalını yox.

Yekun

Bu şablonların hamısını bir gündə işlətməyə çalışmayın. Bir dənəsini seçin — məsələn 4-cü nömrəli "öz mətninizi tənqid etdirmək" şablonunu — və bu həftə üç dəfə işlədin.

Bir şablonu vərdişə çevirmək, iyirmisini qovluqda saxlamaqdan qiymətlidir.

Bu yazını əlfəcinə (bookmark) əlavə edin, amma orada qalmasın: bu həftə bir şablonu götürüb öz işinizə uyğunlaşdırın və kontekstinizi əlavə edin. Beləcə o, mənim şablonum olmaqdan çıxıb sizin şablonunuza çevriləcək — fərq də elə buradadır.

Bəs bir promptun sığmadığı böyük tapşırıqlar? Onlar üçün ayrıca üsul var: Prompt Chaining Nədir? Mürəkkəb Tapşırıqları Addım-addım Həll Etmək