GA4 datasını idarə etmək və hesabatları oxumaq: event, report və Explore bələdçisi

GA4 qurulduqdan sonra ən çox verilən sual belə səslənir: “Data gəlir, bəs bu rəqəmləri necə oxuyum?” Bu yazı məhz həmin mərhələ üçündür. Google-un rəsmi Analytics Academy materialına əsaslanaraq GA4 interfeysini, event idarəetməsini, hesabat növlərini və Explore alətini Azərbaycan dilində izah edir.

🌐 Mənbə: Google Analytics Academy — rəsmi kurs siyahısı

GA4 interfeysi: beş əsas bölmə

Sol naviqasiya menyusunda beş bölmə var və hər birinin öz vəzifəsi var. Bunları qarışdırmamaq analitik işin yarısıdır.

• Home (Ana səhifə) — sizə və property-nizə aid ümumi kartlar. GA4-ü nə qədər çox istifadə etsəniz, kartlar bir o qədər fərdiləşir.
• Reports (Hesabatlar) — hazır, öncədən qurulmuş hesabatlar. Ən çox verilən suallara sürətli cavab.
• Explore (Kəşf) — standart hesabatlardan kənara çıxan, dərin analiz texnikaları.
• Advertising (Reklam) — onlayn reklam fəaliyyətinin analizi və attribution.
• Admin (Yönetici) — hesab, property, event və istifadəçi parametrləri.

Bir neçə account və ya property ilə işləyirsinizsə, səhifənin yuxarısındakı property seçicisi ilə istənilən an aralarında keçid edə bilərsiniz. Bundan başqa, yuxarıdakı axtarış qutusuna “Keçən ay saytıma neçə nəfər daxil olub?” kimi birbaşa sual yaza bilərsiniz — GA4 uyğun hesabatı təklif edəcək.

Event-lərin üç növü: automatic, recommended, custom

GA4-də bütün ölçmə event üzərində qurulur. Amma bütün event-lər eyni yolla yaranmır — üç kateqoriya var və hər biri fərqli səy tələb edir.

Automatically collected events

Saytınızı və ya tətbiqinizi GA4-ə qoşan kimi ən çox yayılmış qarşılıqlı təsirlər avtomatik yığılmağa başlayır: klik, səhifə baxışı, tətbiqin quraşdırılması və açılması. Data stream parametrlərində enhanced measurement aktivdirsə, property əlavə kod olmadan daha çox event toplayır — scroll, outbound click, site search, file download, video engagement.

Recommended events

Bunlar Google tərəfindən öncədən müəyyən edilmiş ad və parametrlərə malik, lakin tətbiqini sizin etməli olduğunuz event-lərdir. Üstünlüyü budur ki, GA4 bu adları “tanıyır” və onlar üçün daha zəngin hesabatlar qurur. Recommended event-lər sahələr üzrə qruplaşdırılıb — e-ticarət, oyun, səyahət və s.

Custom events

Adını və parametrlərini tamamilə sizin təyin etdiyiniz event-lərdir. GA4-ün nə avtomatik topladığı, nə də tövsiyə etdiyi, amma sizin biznesiniz üçün kritik olan hərəkətləri ölçməyə imkan verir.

Google-un kursunda bu, iki nümunə ilə izah olunur. Google Merchandise Store kimi e-ticarət saytı bu event-ləri əlavə edə bilər: məhsulun baxılması, səbətə əlavə, alışın tamamlanması, geri ödəniş. Flood-It! kimi oyun tətbiqi isə bunları: oyunda yeni səviyyəyə başlamaq, səviyyəni tamamlamaq, nailiyyətin açılması, xalın paylaşılması.

Custom dimension və custom metric: unudulan addım

Bu, GA4-də ən çox təkrarlanan səhvdir. Yeni custom event yaradıb parametr göndərməyə başlayırsınız — amma hesabatda heç nə görünmür. Səbəb sadədir: yeni parametrlərin hesabatlarda görünməsi üçün onlara uyğun custom dimension və ya custom metric yaratmalısınız.

Kursda bunu moda bloqu olan Arya-nın nümunəsi ilə izah edirlər. Arya geyim və aksesuar icmalları dərc edir. O bilmək istəyir ki, oxucuları ən çox hansı brendlə maraqlanır — bu məlumatla daha çox uyğun kontent hazırlaya bilər.

Arya yeni event yaradır: istifadəçi bloq yazısı olan səhifəyə hər dəfə daxil olanda bu event işə düşür və yazıda adı keçən brendi parametr kimi göndərir. Sayt tag-lərində dəyişiklik edir, GA4-də event-i yaradır — amma hesabatda “brend” dəyərini istifadə etmək üçün həmin parametr üzərində custom dimension yaratmalıdır. Bunu Admin → Custom definitions bölməsindən edir.

Scope: event, user, item

Custom dimension yaradarkən scope (əhatə) seçmək lazımdır və bu seçim nəticəni birbaşa dəyişir:

• Event-scoped dimension — dəyər konkret event ilə bağlıdır. Arya-nın “brend” parametri məhz bu qrupa aiddir, çünki parametr bloq yazısına baxış event-i ilə göndərilir.
• User-scoped dimension — dəyər istifadəçinin özünə bağlanır və onun bütün sessiyalarına şamil olunur (məsələn, abunə statusu).
• Item-scoped dimension — e-ticarətdə konkret məhsula bağlı dəyərlər (ölçü, rəng, brend).

Vacib məhdudiyyət: custom metric yalnız event-scoped ola bilər. Avtomatik toplanan dimension və metric-lərin scope-u isə artıq təyin olunub, siz onu dəyişmirsiniz.

👉 GA4 qurulumu: account, property və data stream

Overview report və detail report fərqi

GA4-də hesabatlar arasında gəzərkən iki fərqli tiplə qarşılaşacaqsınız və onların məqsədi fərqlidir.

• Overview report — mövzu ilə bağlı məlumatları bir neçə kartda ümumiləşdirir. Hər kart ayrı bir suala fokuslanır və adətən detail report-un önizləməsidir.
• Detail report — bir və ya iki dimension üzrə dərinə enməyə, datanı cədvəl formatında ətraflı incələməyə imkan verir.

Praktik axın belədir: overview-də diqqətinizi çəkən kartı görürsünüz, kartdakı “View report” keçidi ilə detail report-a keçib səbəbi araşdırırsınız.

Kursdakı nümunədə Arya-nın abunə sayı ötən həftə artıb və o, yeni istifadəçilərin haradan gəldiyini bilmək istəyir. Addımları: Reports → Acquisition → Acquisition overview, sonra sağ üstdəki tarix seçicisindən “Last week” seçib Apply. Bundan sonra səhifədəki bütün kartlar ötən həftənin datasını göstərir və artımın səbəbi olan trendlər görünür.

Naviqasiya panelində hansı hesabatların görünəcəyini də özünüz təyin edə bilərsiniz. Bunun üçün Reports bölməsinin altındakı Library-ə keçib hazır kolleksiyaları əlavə edin və ya yeni kolleksiya yaradın. Hər property-də maksimum 7 kolleksiya ola bilər və bu əməliyyat üçün Editor rolu tələb olunur.

Report filter və comparison: eyni hesabatdan fərqli cavablar

Hesabatlar dimension və metric-lərdən qurulur. Həmin dimension dəyərlərindən istifadə edərək eyni hesabatdan tamamilə fərqli suallara cavab ala bilərsiniz.

Report filter

Report filter hesabatda hansı datanın göstəriləcəyinə nəzarət edir. Məsələn, yalnız konkret regionlardakı istifadəçiləri araşdırıb qalan datanı gizlədə bilərsiniz. Detail report-un başlığının yanındakı “Add filter +” düyməsi ilə əlavə olunur və qaydalar dimension-lar üzərində qurulur.

Comparison

Comparison isə datanı yan-yana müqayisə etməyə imkan verir. Hər səhifənin yuxarısındakı “Add comparison” aləti ilə, məsələn, desktop və mobile cihaz kateqoriyalarını müqayisə edə bilərsiniz. Nəticədə həm hər comparison üzrə, həm də bütün istifadəçilər üzrə data eyni ekranda görünür. Bir comparison-da bir neçə dimension-u birləşdirmək də mümkündür.

Fərqi belə yadda saxlayın: filter datanı daraldır, comparison datanı yan-yana qoyur. Fərdiləşdirdiyiniz görünüşü komanda yoldaşınızla bölüşmək üçün sağ üstdəki paylaşma ikonasından keçid yarada bilərsiniz.

Explore: standart hesabatların bitdiyi yerdən başlayır

Reports bölməsi datanızla bağlı ən çox verilən sualların cavabını verir. Daha dərinə getmək lazım olduqda Explore (Kəşf) alətinə keçirsiniz. Burada dimension və metric-ləri sürüşdürüb-buraxaraq sürətlə yeni exploration qurmaq mümkündür.

Bir vacib detal: exploration-lar susmaya görə gizlidir. Siz yaratdığınız exploration-ı yalnız siz görür və redaktə edirsiniz — paylaşmağı seçməyincə.

Free form

Datanı cross-tab (çarpaz cədvəl) formatında təqdim edir; sətir və sütunları özünüz düzürsünüz, maraqlandığınız metric-ləri əlavə edirsiniz. Vizuallaşdırma variantları: bar chart, donut chart, line chart, scatter plot və map. Qeyd: free form-da pie chart dəstəklənmir, donut chart isə mövcuddur.

Funnel exploration

İstifadəçilərin əsas tapşırığı və ya conversion-u tamamlamaq üçün keçdiyi addımları vizuallaşdırır. Hansı mərhələdə huniyə daxil olduqlarını və hansı mərhələdə tərk etdiklərini göstərir. Öncədən müəyyən etdiyiniz tək bir yolu analiz edir.

Path exploration

Funnel-dən fərqli olaraq sərbəst axınlıdır: istifadəçilərin müştəri yolunun bir mərhələsindən digərinə necə keçdiyini, o cümlədən sizin heç ağlınıza gəlməyən yolları göstərir. Məsələn, istifadəçilərin “ilişib qaldığına” işarə edən dövrü (loop) davranışı üzə çıxara bilər.

Toplanan datanı təmizləmək: cross-domain, unwanted referrals və data filters

Hesabatların düzgün olması üçün datanın özü təmiz olmalıdır. Kursda bu, Can-ın e-ticarət saytı üzərindən izah olunur — Can idman ayaqqabısı satır, amma ödənişləri ayrı bir saytda emal edir.

Cross-domain measurement

İstifadəçi alış qərarı verəndə ödəniş saytına yönlənir, sifariş uğurla verildikdən sonra isə əsas sayta qayıdır. Cross-domain measurement olmasa, GA4 bunu iki ayrı istifadəçi kimi görər və hesabatda kəsilmə yaranar. Can bunu Admin → Data Streams → mövcud web stream → “Configure tag settings” → “Configure your domains” yolu ilə həll edir və ödəniş domenini əhatə edən qayda yaradır.

Unwanted referrals

Referral — istifadəçiləri saytınıza yönləndirən digər saytlardır. Can trafik mənbələrinə baxanda sosial media və fitness bloqları ilə yanaşı, müştəri hesablarının idarə olunduğu üçüncü tərəf saytını da görür. Şifrəsini unudan istifadəçi həmin sayta yönlənir və geri qayıdır — bu, əslində referral trafiki deyil. Can Admin → Data Streams → “Configure tag settings” → “List unwanted referrals” yolu ilə bu domeni istisna edir.

Data filters

Data filter gələn event datasını GA4-in emal prosesindən tamamilə kənarlaşdırır. İki əsas növü var: developer traffic və internal traffic (IP diapazonu üzrə).

Burada çox ciddi bir xəbərdarlıq var: data filter geriyə dönük deyil və qalıcıdır. Filtr aktiv olduğu müddətdə kənarlaşdırılan data GA4-ə heç vaxt çatmır və sonradan bərpa edilə bilmir. Filtri söndürsəniz, yalnız söndürmə anından sonrakı data emal olunur. Ona görə data filter-i tətbiq etməzdən əvvəl mütləq test rejimində yoxlayın.

Conversion-dan key event-ə: adlandırmadakı dəyişiklik

Conversion — biznesiniz üçün dəyərli olan istənilən istifadəçi hərəkətidir: məhsulun alınması, bülletenə abunəlik və s. Onu ölçmək üçün əvvəlcə müvafiq qarşılıqlı təsirin event kimi toplandığına əmin olmalısınız, sonra həmin event-i conversion kimi işarələməlisiniz.

Vacib yenilik: GA4-də conversion olaraq işarələnən əsas hərəkətlər artıq key event adlanır. Səbəb praktik idi — GA4-dəki conversion-lar Google Ads-dəki conversion-lardan fərqli ölçülürdü və bu, iki platforma arasında uyğunsuzluq yaradırdı. İndi məntiq belədir: biznes uğurunuz üçün önəmli hərəkətlər GA4-də key event adlanır, həmin key event-lər Google Ads ilə paylaşıldıqda isə conversion sayılır.

Praktikada bu, hesabatlarda da özünü göstərir. Traffic acquisition hesabatında sağa sürüşdürüb “Key events” sütununa keçə, açılan menyudan yalnız konkret bir key event-i (məsələn, purchase) seçə bilərsiniz. Eyni cədvəl görünüşü Pages and screens hesabatında da mövcuddur — datanı, məsələn, bülletenə abunəlik key event-i ilə məhdudlaşdırıb hansı səhifələrin ən çox abunə gətirdiyini görmək olar.

Tez-tez verilən suallar (FAQ)

Event yaratdım, amma hesabatda görünmür. Niyə?

İki əsas səbəb var. Birincisi, event hələ baş verməyib — GA4 cədvəldə yalnız fakt olaraq toplanmış event-ləri göstərir. İkincisi və daha çox rast gəlinəni: event-in parametri üçün custom dimension yaratmamısınız. Admin → Custom definitions bölməsini yoxlayın.

Report filter ilə data filter eyni şeydir?

Xeyr, və bu fərq kritikdir. Report filter yalnız hesabatın görünüşünə təsir edir — data yerindədir, sadəcə göstərilmir. Data filter isə datanı GA4-ə ümumiyyətlə buraxmır və bu, geri qaytarıla bilməz.

Bir property-də neçə hesabat kolleksiyası ola bilər?

Maksimum 7 kolleksiya. Kolleksiyaları redaktə etmək üçün property-də Editor rolu tələb olunur.

Funnel exploration ilə path exploration arasında nə fərq var?

Funnel exploration öncədən müəyyən etdiyiniz tək bir yolu analiz edir. Path exploration isə sərbəst axınlıdır və istifadəçilərin real olaraq keçdiyi bütün yolları, o cümlədən gözlənilməyənləri göstərir.

Custom metric üçün user scope seçə bilərəmmi?

Xeyr. Custom metric yalnız event-scoped ola bilər. User və item scope yalnız custom dimension üçün mövcuddur.

Nəticə

GA4-də hesabat oxumaq rəqəmlərə baxmaqdan ibarət deyil — datanın necə toplandığını, hansı event-in hansı dimension-a çevrildiyini və hansı filtrin nəyi kəsdiyini bilməkdir. Reports bölməsi gündəlik suallar üçün, Explore isə dərin araşdırma üçündür. Data filter və cross-domain parametrləri isə arxa planda hesabatlarınızın etibarlılığını təyin edir.

Bu bazanı mənimsədikdən sonra növbəti addım key event-lərin qurulması, hesabatların fərdiləşdirilməsi və Google Ads inteqrasiyasıdır.

👉 GA4-də key event, custom report və audience qurmaq

🌐 Mənbə: Analytics Academy — “Manage GA data and learn to read reports” kursu