Google Analytics və Facebook Ads Manager: Marketinq Ölçmə Alətləri

Datanı topladın — indi onu necə oxuyacaqsan? Bu, marketinq analitikasının ən praktik hissəsidir. Bu yazıda marketinq analitikinin bilməli olduğu əsas alətləri izah edirik: cədvəl proqramları, Google Analytics, Facebook (Meta) Ads Manager və Google Ads. Hər alət üçün nəyi ölçdüyünü və bilməli olduğun əsas metrikaları göstərəcəyik.

Bu yazı marketinq analitikasi nedir bələdçisinin davamıdır.

Cədvəl proqramları: hər şeyin təməli

Excel və Google Sheets marketinq analitikinin gündəlik alətidir — datanı əldə etmək, çeşidləmək, kateqoriyalaşdırmaq, hesabat vermək və hətta təhlil aparmaq üçün ən çevik vasitə. Excel-in funksiyaları daha çoxdur, Google Sheets isə pulsuzdur; biri ilə işləməyi bacarırsansa, digəri ilə də bacaracaqsan, çünki əsas format eynidir.

Bilməli olduğun əsas anlayışlar

• Sütun (hərflərlə) və sətir (rəqəmlərlə) kəsişməsi — xana (cell) adlanır.
• Etiketləmə (labelling): hər sütunun birinci sətri məzmunu təsvir edir; təsviri və aydın olmalıdır. Böyük cədvəllərdə qısaltma varsa, izahedici «kod kitabı» (legend) yarat.
• Çeşidləmə (sorting): datanı seçib müəyyən sütuna görə sırala (məsələn, günlük gəlirə görə).
• Filtrləmə (filtering): huni formalı düymə ilə bəzi dataları göstər, digərlərini gizlət — gizli data itmir, sadəcə görünmür.
• Hesablanan xanalar: məsələn, =C2*19.99 (satılan sayı × qiymət) və ya =SUM(L2:L8) (cəm).
• Vizuallaşdırma: datanı seçib «insert chart» ilə qrafik qur və redaktə et.

Bunu bir nümunə ilə göstərək: Amsterdamdakı çiçək dükanı «Calla & Ivy»-nin bir həftəlik məhsul satışlarını qeyd edən cədvəl. Belə sadə bir cədvəl belə çeşidləmə ilə hansı günün ən çox, hansının ən az gəlir gətirdiyini dərhal göstərir.

Cədvəllərin gücünü qiymətləndirmək üçün bir məsləhət: mürəkkəb analitik platformalara keçməzdən əvvəl datanı cədvəldə düşünməyi öyrən. Əksər analitik iş əslində sadə əməliyyatlardan ibarətdir — datanı təmizləmək, düzgün etiketləmək, qruplaşdırmaq, cəmi və faizləri hesablamaq, sonra da nəticəni bir qrafiklə göstərmək. Bu bacarıqları mənimsəsən, hər hansı böyük alət sənə asan gələcək. Excel və Google Sheets-in yüzlərlə hazır funksiyası var; onlarla «oynamaq» və yeni şeylər kəşf etmək öyrənmənin ən yaxşı yoludur.

Vizuallaşdırma: nəticəni çatdırmaq bacarığı

Data vizuallaşdırması hər marketinq analitiki üçün kritikdir. Mükəmməl bir formul tapsan və ya ideal kampaniya qursan belə, nəticəni qərar verən insanlara çatdıra bilməsən, datan heç nə ifadə etmir. Çünki hesabat verdiyin adamın çox vaxt xam datanı anlayacaq hazırlığı olmur. Bir aydın vizuallaşdırma uzun bir nitqdən daha çox şey izah edir.

Sadə qrafiklərdən (bar, pie, line) əlavə, marketinq analitikləri xüsusi alətlərdən istifadə edir: Tableau, Power BI və Qlik. Tableau-nun ictimai qalereyasında («Viz of the Day») tam interaktiv dashboard-lar var — mövzu istənilən şey ola bilər.

Google Analytics: sayt performansının güzgüsü

Google Analytics əsasən pulsuz alətdir və saytınla bağlı böyük həcmdə data verir. Saytına kod («Google Analytics global site tag») əlavə edirsən; kimsə ziyarət edəndə Google ona unikal identifikator (adətən kuki) təyin edir və saytdakı hərəkətini izləyir.

Əsas web metrikaları

• İstifadəçi (User) — hər unikal ziyarətçi.
• Sessiya (Session) — həmin istifadəçinin saytdakı hər bir ziyarəti.
• Trafik mənbəyi — ziyarətçinin sayta haradan gəldiyi.
• Ən çox baxılan səhifələr və istifadəçilərin harada saytı tərk etdiyi.
• Konversiya — hədəf hərəkət (alış, qeydiyyat, forma doldurma).

Ən son versiya GA4 (bəzən «G4») adlanır və köhnə versiyadan bir neçə mühüm cəhətlə fərqlənir: sayt və tətbiqlərdən gələn datanı birləşdirir, kuki olmadan da data toplaya bilir və səhifə baxışından (page view) çox hadisəyə (event) yönəlib. Səbəb: istifadəçilər mobil cihazlarda daha çox scroll edir, ona görə köhnə «səhifə baxışı» anlayışı daha az aktualdır. Alternativlər: Adobe Analytics (enterprise səviyyəli, ödənişli), Squarespace kimi hostinq platformalarının öz analitikası. Böyük saytlar üçün isə Google Analytics 360 daha geniş data toplayır.

Öyrənmək üçün praktik məsləhət: hələ öz saytın yoxdursa, Google Analytics-in demo hesabından istifadə edə bilərsən. Bu, real bir mağazanın anonim datasıdır və panelin necə işlədiyini, hesabatların necə oxunduğunu təhlükəsiz mühitdə öyrənməyə imkan verir. Real data ilə məşq etmək nəzəri oxumaqdan qat-qat effektivdir.

👉 Əlaqəli: konversiya

Facebook (Meta) Ads Manager: reklam nəticələrinin mərkəzi

Facebook reklamı işlədirsənsə, Ads Manager kampaniyanı təhlil etmək, nəyin işlədiyini və nəyin dəyişməli olduğunu müəyyən etmək üçün lazım olan bütün datanı verir. Kampaniya nəticələrini qiymətləndirəndə əsas bir suala cavab axtarırsan: «Bu kampaniya xərclədiyim pula dəyirmi?» Buna ROAS (Return on Ad Spend — reklam xərcinə düşən gəlir) deyilir. Ads Manager defolt olaraq bir sıra metrikaları göstərir, amma «Columns» bölməsindən onları dəyişə (məsələn, yalnız engagement) və datanı zaman, çatdırılma və ya hərəkət üzrə seqmentləşdirə bilərsən.

Baxmalı olduğun əsas metrikalar

• Impressions (göstərişlər) — reklamın neçə dəfə göz önünə çıxdığı.
• CPM — 1000 göstərişin qiyməti; sənayeyə, auditoriyaya və məkana görə dəyişir.
• CTR (klik nisbəti) — reklamı görənlərin neçə faizinin linkə klikləməsi.
• Nəticələr / konversiyalar — istədiyin hərəkəti (qeydiyyat, hesab yaratma, alış) edənlərin sayı.
• Cost per result — hər konversiyaya düşən xərc; kampaniyanın sərfəliliyini göstərir.

Praktik nümunə: cost per result 80 sent, orta müştəri alışı isə 5 dollardırsa — bu, sənə sərfəlidir. Amma hər konversiyaya 4 dollar ödəyirsənsə və orta alış yenə 5 dollardırsa — çox güman ki, həddindən artıq xərcləyirsən. Bir də: çox adam sayta gəlib heç bir hərəkət etmirsə, bu, sayt mətnini (web copy) və ya çağırışı (call to action) yoxlamaq üçün siqnaldır — nəsə insanları son addımdan saxlayır.

Google Ads: axtarış reklamı və açar sözlər

Google Ads oxşar bir dashboard verir: neçə nəfər reklamına klikləyib, ümumi göstərişlər, orta CPC (bir kliyin qiyməti), ümumi xərc. «Detailed view»-ə keçsən daha çox metrik görürsən — impressions-dan cost per conversion-a qədər. Həmçinin reklamına klikləyənlərin demoqrafikasını (yaş, cins, gəlir) görüb doğru auditoriyanı vurub-vurmadığını anlaya bilirsən.

Google Ads-in unikal cəhəti — açar söz (keyword) nəticələridir; bunlar Google Search reklamlarına xasdır. Reklam qurarkən açar sözlər seçirsən; kimsə onları Google-da axtaranda reklamın çıxır. Google hər açar sözün neçə klik və göstəriş gətirdiyini, interaksiya nisbətini və hər klik/interaksiya üçün orta xərci göstərir. Bu, hansı açar sözlərin ən yaxşı ROAS verdiyini anlamağa və zəif açar sözlərdən imtina etməyə imkan verir. Əsas prinsip həmişə eynidir: datadan istifadə edərək reklamı davamlı təkmilləşdirmək.

Sayt analitikası nə üçündür? Geniş tətbiq

Sayt analitikasını yalnız reklam kampaniyalarını izləmək üçün düşünmək səhvdir. Onun tətbiqi çox genişdir: kim olduğunu (auditoriya), saytı necə tapdığını (trafik mənbəyi) və saytda nəyə baxdığını göstərir. Bu, təkcə marketinqi deyil, brend qavrayışını və bütün onlayn mövcudluğunu yaxşılaşdırmağa kömək edir. İstər bloger, istər kiçik biznes, istər xəbər saytı, istərsə də nəhəng e-ticarət mağazası olsun — web analitikası neçə ziyarətçin olduğunu, onların kim olduğunu, hansı səhifələri sevdiyini, orada nə qədər qaldığını, nə aldığını və geri qayıdıb-qayıtmadığını göstərir. Bu data reklam, sayt dizaynı, mətn, hədəf auditoriya və sosial media kontenti üçün daha yaxşı strategiya qurmağa imkan verir.

Bir mühüm nüans: müxtəlif alətlər datanı fərqli analiz səviyyələrində təqdim edir. Bəziləri sənə xam data verir və özün mənasını çıxarırsan; bəziləri isə avtomatik qrafik və fikirlər yaradır. Bəziləri panelə daxil olub datanı özün çəkməyi tələb edir, bəziləri isə həftədə bir dəfə hazır hesabat göndərir. Sən bir alətlə məhdudlaşmaya bilərsən — tam mənzərə üçün iki-üç aləti birlikdə işlətmək faydalıdır.

Metrikaları necə şərh etmək? Xərc məntiqi

Rəqəmləri toplamaq bir şeydir, onları düzgün şərh etmək başqa şey. Reklam metrikalarında əsas məntiq həmişə xərc və nəticənin müqayisəsidir. Bir neçə praktik qayda:

• Yüksək CTR, amma az konversiya: insanlar reklama klikləyir, sayta gəlir, amma almır — problem saytda və ya təklifdədir, reklamda yox.
• Aşağı CTR: reklamın özü diqqət çəkmir — kreativi və ya auditoriyanı dəyiş.
• Yüksək CPM: göstərişlərə çox ödəyirsən — auditoriyanı daralt və ya vaxtı optimallaşdır.
• Cost per result orta alışdan yüksəkdirsə: kampaniya zərərlə işləyir, dayandır və ya yenidən qur.

Ads Manager-də datanı dəyərləndirmək nəyin işləmədiyini müəyyən etməyə kömək edir — istər reklam kreativi, istər sayt mətni, istərsə də çağırış olsun. Marketoloq bu məlumatla düzəliş edir və bir neçə həftə sonra kampaniyanı yenidən qiymətləndirir ki, rəqəmlərin dəyişib-dəyişmədiyini görsün. Bu, davamlı bir dövrədir.

Hansı aləti nə vaxt işlətməli?

Sayt davranışını anlamaq üçün Google Analytics, sosial media reklamı üçün Ads Manager, axtarış reklamı üçün Google Ads, dərin təhlil və hesabat üçün isə cədvəl proqramı. Peşəkar marketinq analitiki bu alətlərdən gələn datanı bir yerdə birləşdirib tam mənzərəni görür — çünki heç bir alət təkbaşına bütün həqiqəti göstərmir.

Tez-tez verilən suallar (FAQ)

User və session arasında fərq nədir?

User — unikal ziyarətçi; session — həmin istifadəçinin bir ziyarəti. Bir user bir neçə session yarada bilər.

ROAS nədir?

Return on Ad Spend — reklama sərf olunan hər 1 vahid pula düşən gəlir. Kampaniyanın sərfəli olub-olmadığını göstərən əsas metrikadır.

Google Analytics pulsuzdur?

Bəli, standart versiya (GA4) pulsuzdur və əksər bizneslər üçün kifayətdir. Böyük saytlar üçün ödənişli GA360 var.

CPM və CPC arasında fərq nədir?

CPM — 1000 göstərişin qiyməti; CPC — bir kliyin qiyməti. CPM göstərişə, CPC isə klikə görə ödənişdir.

Google Ads və Facebook Ads Manager arasında hansını seçim?

Məqsədə bağlıdır. İnsanlar aktiv nəsə axtaranda onlara çatmaq üçün Google Ads, maraq və demoqrafika üzrə hədəfləmə üçün isə Facebook Ads Manager daha uyğundur. Çox vaxt ikisi birlikdə işlədilir.

Bounce rate nədir?

Yalnız bir səhifəyə baxıb heç bir əlavə hərəkət etmədən saytı tərk edənlərin faizidir. Yüksək bounce rate çox vaxt səhifənin gözləntini qarşılamadığını göstərir.

Yekun: alət deyil, düşüncə tərzi

Ən vacib nəticə budur: alətlər dəyişir, amma düşüncə tərzi qalır. Google Analytics-in interfeysi yenilənəcək, Ads Manager yeni metrikalar əlavə edəcək, yeni platformalar çıxacaq. Amma hər dəfə verəcəyin sual eyni olacaq: «Bu rəqəm mənə nə deyir və bunun əsasında hansı qərarı verməliyəm?» Bu sualı verməyi öyrənsən, hansı alət qarşına çıxsa da onu tez mənimsəyəcəksən. Metrikaları əzbərləmək yox, onları şərh etməyi bacarmaq — əsl bacarıq budur.

Başlamaq üçün bir alət seç (məsələn, Google Analytics), bir həftə hər gün 15 dəqiqə hesabatlara bax və hər dəfə bir sual ver: bu gün ən çox hansı səhifə baxıldı? İnsanlar haradan gəldi? Harada saytı tərk etdilər? Bu vərdiş qısa müddətdə səni rəqəmlərlə rahat düşünən analitikə çevirəcək.

Növbəti addım: bu datanı toplayarkən istifadəçi məxfiliyini necə qorumaq lazımdır?

👉 Növbəti yazı: data və məxfilik